Παράδοση και Πολιτισμός

Ενας από τους βασικούς στόχους του αγροτουρισμού είναι να συμβάλει ώστε ο επισκέπτης να γνωρίσει την παράδοση και τον πολιτισμό των αγροτικών περιοχών και γενικά της υπαίθρου και μεταξύ άλλων τις αγροτικές ασχολίες, τα τοπικά προϊόντα, την παραδοσιακή κουζίνα, την τοπική λαϊκή τέχνη, τα ήθη και τα έθιμα, την καθημερινή ζωή των κατοίκων, τα αυθεντικά χαρακτηριστικά τους. Η Στερεοελλαδίτικη παράδοση και πολιτισμός είναι ιδιαίτερα πλούσια και συχνά συναρπαστική, καθώς συνδέεται με την ιστορία ηρωικών εποχών, με μη συμβατικά έθιμα κ.α.

Καταφύγιο Άγριας Ζωής Κορυσχάδων-Βουτύρου Ν.Ευρυτανίας
ΠΕΡΙΟΧΗ: Κοινοτήτων Τοπολιανών Γρανίτσας, Λεπιανών και Λιθοχωρίου
ΕΚΤΑΣΗ: 15.000 στρ.
ΔΑΣΑΡΧΕΙΟ: Καρπενησίου
ΟΡΙΑ: Αρχίζει από θ.Ψηλό Κοτρώνι κατεβαίνει νότια, συναντά επαρχιακό δρ.Καρπενησίου-Βουτύρου στο εικόνισμα, ακολουθεί τον δρόμο Καρπενησίου-Βουτύρου μέχρι συμβολής με ράχη που κατεβαίνει από θ.Ψηλό Κοτρώνι, ανεβαίνει αυτήν μέχρι Ψηλό Κοτρώνι.
Τα βουνά με τις χιονούρες και τ’ ανεμόβροχα, οι λαγκαδιές και οι λόγγοι με το μουρμούρι τους, οι φιδογυριστές οι ποταμιές και οι γκριζομάτες λίμνες, τα «περιγιάλια τα κρυφά και άσπρα σαν περιστέρια», τα φαράγγια με τα κρεμάμενα νερά, τα δάση της καστανιάς, των πεύκων, των έλατων και της βελανιδιάς, οι κάμποι με τα λιόδεντρα, τα αμπέλια και τους σιτώνες, τα ξινοπερίβολα και τα λουλούδια με τις πλημμύρες του μοσκοβολισμού, τ’ άγρια τα ζώα και τα πουλιά, η λαμπερή ανατολή και η ροδάτη δύση, η Πλάση η Καλλονή με τις χίλιες ομορφιές και τα μύρια μάγια..

Βρυσούλες σκαλιστές στους βράχους, πετρόχτιστα γιοφύρια στις ρεματιές, πλίθινα ξωκλήσια στις ραχούλες, κάστρα και πύργοι στα βουνόλοφα με τα σημάδια των παλιών καιρών, μνημεία χρόνων ηρωικών, δημιουργήματα παλιότερων ανθρώπων … Και οι σημερινοί άνθρωποι της γής, με τους θέρους και τα αλώνια τους, με τους τρύγους, τα σταφυλοπατήματα και τις μουστιές, τα λιομαζέματα, τα λιοτσακίσματα και τα λιοτριβίσματα, με τις πολλές ντοπιολαλιές και τα δημοτικά τραγούδια, με τα χρυσοϋφαντα των αργαλειών και τα φρέσκα καλούδια του χωριάτικου τραπεζιού, με τα χωρατά στα καφενεδάκια, με τον καφέ στη χόβολη και τις τσιπουριές, με τη γκαρδιακή φιλοξενία και τις συλλογές της λαϊκής παράδοσης και σοφίας ζωντανές…
Ό,τι και αν ήταν δυνατό να γραφτεί σ’ αυτές τις σελίδες, δεν θα μπορούσε να αποτυπώσει ούτε σε ποσότητα, ούτε πολύ περισσότερο σε ποιότητα τον πλούτο του αγροτουριστικού προϊόντος της Στερεάς Ελλάδας.
Μα και αν μπορούσαν να ειπωθούν τα πάντα, πάλι θα ήταν σα να έμεναν όλα ανείπωτα, γιατί άλλο να τ’ ακούς και άλλο να τα ζεις…
Ετσι το αγροτουριστικό οδοιπορικό που αποτυπώνεται στις σελίδες της Αγροτουριστικής Πύλης της Στερεάς Ελλάδας, είναι μόνο ένα απλό κάλεσμα σε εμπειρίες που μας χρειάζονται πολύ και για το σώμα και για το πνεύμα και για την…ψυχή.

Οι Νύμφες και τα πνεύματα του δάσους

Οι ΝΥΜΦΕΣ κατά τον Όμηρο είναι οι θυγατέρες του Δία Αιγιόχου του θεού της θύελλας. Φαίνεται να έχουν σχέση με τα νερά των βροχών που έρχονται από τον ουρανό, πέφτουνε στη γη τρυπώνουν μέσα της για να ξαναβγούν στην επιφάνεια από της πηγές που αναβλύζουν.
Υπάρχει μια περίεργη θρησκευτική συνήθεια στις πλαγιές του βουνού ΛΥΚΙΑ στη χώρα του θεού Πάνα την Αρκαδία και για την οποία περιγράφει ο Παυσανίας. Στις εποχές της μεγάλης ξηρασίας ο ιερέας του Λυκαίου Διός πήγαινε μπρος στην πηγή Αγνώ, και εξευμένιζε την Νύμφη με θυσίες και προσευχές. Έριχνε ύστερα ένα κλαδί βελανιδιάς στην επιφάνεια της πηγής. Σε λίγο έβλεπε κανείς το νερό να αναβράζει,σηκώνονταν ατμοί που ανέβαιναν στον ουρανό και σχημάτιζε ένα σύννεφο το οποίο τραβούσε και αλλά και τελικά η βροχή δεν αργούσε να έρθει.

Σε όλα τα μέρη της Ελλάδας οι σπηλιές που ο υγρός τους θόλος στάζει νερό στάλα-στάλα για να σχηματιστούν σταλακτίτες, προπαντός οι πολύ μικρές σπηλιές και οι κοιλότητες των Βράχων όπου αναβλύζουν οι πηγές ήταν η φυσική κατοικία των Ναϊάδων, των παρθένων των τρεχούμενων νερών.

Η επίδραση που είχε το νερό στη φύση με την ανάπτυξη της Βλάστησης έκανε της Ξωθιές να θεωρηθούνε σαν μια τροφοδότρα και γονιμοποιά δύναμη. Έγιναν ύστερα οι προστάτριες της νιότης με την δυνατή ανάπτυξη και τελικά και των παρθένων και αρραβωνιασμένων κοριτσιών και που το όνομα έχει κρατηθεί μέχρι και σήμερα.

Οι νύμφες αν και γεννήθηκαν στον ουρανό κατέληξαν τελικά να κατοικούνε σε “εξαίσια δάση, στις πηγές ποταμών και στα καταπράσινα λιβάδια”.

Μέσα στα δάση των βελανιδιών ζούσαν οι δρυάδες και οι Αμαδρυάδες τα πνεύματα του δάσους. Για τις Αμαδρυάδες πίστευαν ότι η ζωή του χάνονταν, όταν πέθαινε η βελανιδιά που ήταν το σπίτι τους. Σε έναν αρχαίο μύθο αναφέρεται ότι ο Ερυσίχθονας γιος του Τροπία εισέβαλε σε ένα άλσος αφιερωμένο στην Δήμητρα και άρχισε να κόβει την πιο ψηλή βελανιδιά για να φτιάξει την ξύλινη διακόσμηση της αίθουσας συμποσίων. Η δρυάδα που ήταν το πνεύμα του δένδρου τον παρακάλεσε να σταματήσει, αλλά αυτός αρνήθηκε. Έτσι λοιπόν η δρυάδα και οι αδερφές της πήγαν στην Δήμητρα κλαίγοντας για εκδίκηση και η θεά τιμώρησε των Ερυσίχθονα, με το να πεινά και να μην χορταίνει ποτέ. Κατά συνέπεια ο καταστροφέας του δάσους τιμωρήθηκε τελικά “η φύση εκδικείται “ και ειδικά στην εποχή μας από αυτούς που δεν τη σέβονται απορροφημένοι από την μανία της κατανάλωσης.

Αμαδρυάδες ή Δρυάδες, δηλαδή Νύμφες των μοναχικών δέντρων και των λιβαδιών και ταυτίζονταν με τις Μελίες.Οι Ναϊάδες κατοικούσαν μέσα σε σπηλιές, που βρίσκονταν κοντά σε νερό ή μέσα σ’ αυτό, κάτω από την επιφάνεια των ποταμών. Μέσα στις σπηλιές τους απολάμβαναν τις χαρές του έρωτα με τον Ερμή ή τους Σιληνούς. Ζούσαν όσο και οι πηγές, κοντά στις οποίες κατοικούσαν: όταν στέρευαν εκείνες, οι Ναϊάδες έσβηναν. Το ίδιο συνέβαινε με τις Αμαδρυάδες -που το όνομά τους σημαίνει “δέντρο και γυναίκα ταυτόχρονα”- τα πεύκα, τα έλατα και οι δρυς άρχιζαν να μεγαλώνουν με το που άρχιζε η ζωή μιας Νύμφης. Ήταν δέντρα δυνατά και ζούσαν για πολλά χρόνια, ενώ οι θνητοί απαγορευόταν να τα αγγίξουν με τσεκούρι.
Ο λόγος ήταν ότι θεωρούνταν δέντρα ιερά και τα ιερά άλση που σχημάτιζαν ήταν χώροι αφιερωμένοι στους θεούς. Όταν ερχόταν η ώρα της Νύμφης να πεθάνει, μαραινόταν πρώτα το δέντρο της μέσα στη γη. Κάποτε μια Νύμφη, εκεί που χόρευε με τις όμοιές της, χλόμιασε παρατηρώντας τη βελανιδιά της να κουνιέται πέρα δώθε. ’φησε το χορό γεμάτη ανησυχία· πολύ γρήγορα χάλασε η φλούδα, έπεσαν τα κλαδιά και ταυτόχρονα η ψυχή της Νύμφης πέταξε, αποχαιρετώντας το φως του Ήλιου. Οι Νύμφες, όταν βρέχει, χαίρονται, γιατί τρέφονται τα δέντρα, ή κλαίνε, όταν οι βελανιδιές χάνουν τα φύλλα τους.

Δρυάδες ή Αμαδρυάδες [Αμαδρυάδες] Νύμφες των δασών. Γεννιούνται μαζί με τις δρυς, από όπου και το όνομά τους (άμα + δρυς), αναπτύσσονται μαζί με αυτές και πεθαίνουν μαζί τους. Γι’ αυτό πίστευαν ότι όποιος προστατεύει και περιποιείται τις δρυς κάνει πράξη ιερή και έχει την ευλογία των Νυμφών. Αντίθετα, όταν κόβεται ένα δέντρο, η Νύμφη πηγαίνει σε ένα άλλο και από εκεί τιμωρεί τον ασεβή. Πολλές φορές όμως προτιμά να περιφέρεται μέσα στο δάσος και τότε γίνεται Δρυάς. Από την πίστη αυτή γεννήθηκε και η διάκριση ανάμεσα στις Δρυάδες και Αμαδρυάδες. Οι πρώτες είναι περιπλανώμενες Νύμφες, ενώ οι άλλες ζουν μαζί με το δέντρο και αποτελούν την ψυχή του.

Δρυάδες

Δρυς (βελανιδιά), από τα πιό ιερά δέντρα για τις νεράιδες.
Σ’αυτό κατοικεί η Δρυάδα η νεράιδα της βελανιδιάς και η φυλή της μικρά ξωτικά που λέγονται «βελανιδοπαίδια».
Αν ποτέ βρεθείτε στο δάσος και τα συναντήσετε αν σας προσφέρουν τον καρπό του δέντρου (βελανίδια) για να τα φάτε μη το κάνετε! είναι δηλητηριασμένα!

Γεννιούνται μαζί με τις δρυς, από όπου παίρνουν και το όνομά τους (άμα + δρυς), μεγαλώνουν μαζί με τις δρυς και πεθαίνουν μαζί τους.
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι όποιος προστατεύει και περιποιείται τις δρυς κάνει πράξη ιερή και έχει την ευλογία των Νυμφών.

Η μυθολογία μας αυτές τις νεράιδες τις ονομάζει Δρυάδες ή Αμαδρυάδες, είναι Νύμφες των δασών.

Αντίθετα, όταν κόβεται ή καταστρέφεται ένα δέντρο, η Νύμφη του δέντρου πηγαίνει σε ένα άλλο και από εκεί τιμωρεί τον αίτιο της καταστροφής.
Πολλές φορές όμως η Νύμφη προτιμά να γυρίζει μέσα στο δάσος χωρίς να θέλει να κατοικίσει σε άλλο δέντρο και τότε αυτή ονομάζετο Δρυάς.
Από την εικασία αυτή γεννήθηκε και ο διαχωρισμός ανάμεσα στις Δρυάδες και τις Αμαδρυάδες.
Οι Δρυάδες είναι περιπλανώμενες Νύμφες, ενώ οι Αμαδρυάδες ζουν μαζί με το δέντρο και αποτελούν την ψυχή του.